Een nood in de bergen kan iedereen overkomen, zelfs de meest ervaren alpinist. Een plotselinge weersomslag, een ongelukkige val op een glad pad of acute hoogteziekte zorgen er soms voor dat een ontspannen tocht omslaat in een levensbedreigende situatie. Voorbereiding is de enige manier om de kans op een goede afloop te vergroten. In dit artikel leer je precies welke stappen je onderneemt wanneer de situatie escaleert en hoe je hulp inschakelt in uitdagend terrein.
Handelen bij een nood in de bergen
Wanneer er een ongeluk gebeurt, is rust bewaren de meest cruciale eerste stap. Paniek leidt tot overhaaste beslissingen die de situatie voor jezelf of het slachtoffer kunnen verergeren. Volg de alom bekende alpine noodprocedure:
- Beveilig de plek: Voorkom dat er meer ongelukken gebeuren. Zorg dat je zelf en andere groepsleden veilig staan voordat je het slachtoffer benadert.
- Eerste hulp: Verleen eerste hulp binnen je eigen kunnen. Voorkom onderkoeling door het slachtoffer te isoleren van de koude grond en te beschermen tegen wind en neerslag.
- Alarmering: Verzamel de nodige informatie en schakel professionele hulp in.
Bij ernstige ongevallen is het essentieel om te weten of je de hulpdiensten kunt bereiken. Mobiel bereik in de bergen is vaak onvoorspelbaar. Probeer bij een zwak signaal je telefoon hoger te houden of verplaats je naar een punt met vrij zicht op het dal.
Het universele noodnummer bergen
In de meeste Europese Alpenlanden (zoals Oostenrijk, Zwitserland, Frankrijk en Italië) is het algemene noodnummer 112. Dit nummer werkt in bijna alle gevallen, zelfs als je geen bereik hebt met je eigen provider, zolang een ander mobiel netwerk wel verbinding maakt met je telefoon.
Wanneer je 112 belt, word je verbonden met de lokale meldkamer. Deze instantie stuurt de juiste hulpdiensten aan, zoals de lokale bergreddingsdienst. Het is handig om vooraf te weten in welk land je je bevindt, aangezien de meldkamer de coördinaten nodig heeft. In sommige specifieke gebieden kun je ook gebruikmaken van lokale apps zoals de ‘SOS EU Alp’ app, die je GPS-locatie direct doorgeeft aan de hulpverleners. Raadpleeg voor meer algemene adviezen over veiligheid onze uitgebreide gids op Veiligheid in de bergen: alles wat je moet weten.
Een SOS signaal afgeven
Wanneer bellen niet mogelijk is, moet je op een andere manier kenbaar maken dat je in nood bent. Het internationale alpine SOS signaal is gestandaardiseerd om direct herkenbaar te zijn voor reddingswerkers of voorbijgangers.
Het visuele of auditieve SOS signaal bestaat uit zes signalen in één minuut (één per 10 seconden), gevolgd door een pauze van een minuut. Dit herhaal je totdat er antwoord komt.
- Visueel: Gebruik een spiegel, zaklamp of felgekleurde kleding om flitsen of zwaaibewegingen te maken.
- Auditief: Gebruik een fluitje. Een fluitje draagt veel verder dan een menselijke stem, zeker bij harde wind of op grote afstand.
Houd er rekening mee dat een helikopterreddinsoperatie vaak lastig is bij slecht zicht of harde wind. De bergreddingsdienst maakt de uiteindelijke afweging of een vlucht veilig uitgevoerd kan worden. Volgens informatie van de Österreichischer Alpenverein zijn er in afgelegen gebieden situaties waarin reddingsteams te voet moeten komen, wat uren of zelfs een nacht in beslag kan nemen. Zorg daarom altijd voor een nooduitrusting in je rugzak.
Informatie voor de bergreddingsdienst
Wanneer je contact hebt met de hulpdiensten, is de kwaliteit van je informatie bepalend voor de snelheid van de reddingsactie. Zorg dat je de volgende gegevens paraat hebt:
- Wie: Hoeveel personen zijn er gewond en wat is de aard van het letsel?
- Waar: Geef je exacte locatie door. Gebruik bij voorkeur GPS-coördinaten van je telefoon of een navigatieapparaat. Beschrijf herkenbare oriëntatiepunten in de omgeving.
- Wat: Wat is er gebeurd en hoe is de actuele situatie? Is er sprake van lawinegevaar, steenslag of dreigende onderkoeling?
- Weer: Hoe is het zicht en de wind op jouw specifieke locatie?
Blijf na het alarmeren altijd op de plek van het ongeluk, tenzij je jezelf in direct levensgevaar bevindt (bijvoorbeeld door een instabiele helling). Verlaat het slachtoffer niet, tenzij je hulp moet halen omdat er geen bereik is.
